<p><span>Ariel Efraim Ashbel, <em>All White People Look the Same to Me</em>, 2013/2016. Fot. Alona Rodeh</span></p>
<p><span>Ariel Efraim Ashbel, <em>All White People Look the Same to Me</em>, 2013/2016. Fot. Alona Rodeh</span></p>

Nr 28: Obrazy i wyobrażenia rasy: ciała

Redaktorki: , Katarzyna Bojarska

Ariel Efraim Ashbel, All White People Look the Same to Me, 2013/2016. Fot. Alona Rodeh

Numer współfinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, Szkoły Filmowej w Łodzi, Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z programu „Wsparcie czasopism” na lata 2019–2020.

Spis treści

Wstęp

  1. Wyobrazić sobie ciało

    Wyobrazić sobie ciało, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2313

    Wstęp do numeru tematycznego poświęconego obrazom i wobrażeniom rasy i czarności.

    słowa kluczowe: ciało; czarność; rasa; białość; performance; Steve McQueen; spojrzenie; obraz

Zbliżenie

  1. Uchodzenie romskiego ciała

    Monika Weychert , Uchodzenie romskiego ciała, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2268

    Uprzedzenia o podłożu antyromskim to jedna z najbardziej trwałych i zajadłych form nienawiści na tle rasowym istniejących w Europie. „Czarność” Romów w fazie tworzenia wizerunków kryminalizujących i demonicznych była odrażająca, opisywana np. jako żółto-brudna a ich włosy były od zawsze „kudłate” lub wijące się „jak żmije”. Źródeł owej „czarności” upatrywano w nieucywilizowanym trybie życia, brudzie, dymie z ognisk lub świadomej kreacji – łotrzykowskim przebraniu, kamuflażu. Podobnie też traktowano język romani: jako gwarę przestępczą używaną by zmylić otoczenie. Inność Romów opisywana była w sposób dyskryminujący: zawsze jako prymitywna i antycywilizacyjna zbliżona do równoległych opisów „dzikich” spoza Europy lub egzotyzujących opisów ludzi Orientu. Romofobia czy też antycyganizm wciąż wykorzystują kolor, wizualność i widzialność ciała jako podstawę rasowego wykluczenia. Artykuł podejmie zagadnienie strategii „uchodzenia” (passing), która pozwalała Romom przetrwać w rasistowskim otoczeniu, czy też była niekiedy nawet jedynym warunkiem przetrwania, i inne subwersywne strategie performowania koloru skóry pojawiające się w pracach współcześnie tworzących artystów wizualnych o romskich korzeniach: Delaine Le Bas, Tamary Moyzes, Emilii Rigovej i Kálmána Várady oraz twórców i wykonawców spektaklu Roma Armee i slamera Kristófa Horvátha.

    słowa kluczowe: Romowie; stereotypy; czarność; rasizm; rasa; uchodzenie; skóra; kolor

  2. Przestrzeń negocjacji. Fotograficzne autoportrety Paula Mpagi Sepuyi jako refleksja nad obrazem czarności i nagości

    Julia Stachura, Przestrzeń negocjacji, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2279

    Artykuł poświęcony jest autoportretom współczesnego afroamerykańskiego artysty Paula Mpagi Sepuya, specjalizującego się w fotografii studyjnej. Sepuya w swoich autoportretach podnosi problem współczesnej reprezentacji czarnego queerowego podmiotu, uwikłanego w relacje międzyrasowe. Autorka analizuje, w jaki sposób fotograf zaciera granicę pomiędzy podmiotowym „ja”, a „my”, przedstawiając twórczy kolektyw, gdzie relacja model – artysta, artysta – model definiowana jest na fundamencie uczuć miłości oraz przyjaźni. Autorka omawia zagadnienia aktu homoerotycznego oraz hiper-widzialności i niewidzialności rasowo determinowanego podmiotu.

    słowa kluczowe: współczesny czarny artysta; queerowość; fotografia studyjna; zasłona; akt; doświadczenie czarności

  3. Race Re(con)figurations through Speculative & Environmental Futurity

    Katerina Genidogan, Race Re(con)figurations, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2292

    Według autorki przewidywanie zmian klimatycznych i projekcja dystopijnych przyszłości wpływają na procesy re(kon)figuracji rasy poprzez logikę rozwoju i zarządzania ryzykiem katastrofy. W artykule proponuje ona epistemologiczną zmianę rozumienia kategorii rasy, która uwzględni przestrzeń oraz czas, sytuując analizę rasy wewnątrz chronobiopolityki. Pojęcie chronobiopolityki jest w tekście używane jako rama dla wyjaśnienia uzasadnień i mechanizmów reżimów ewolucji, modernizacji i adaptacji. W tym kontekście artykuł zarysowuje przejście od logiki nieskończonego postępu do zrównoważonego rozwoju i, wreszcie, adaptacji. Poprzez analizę retoryki i obrazów w wybranych raportach, filmach, planach działania i modelach przewidywanych zmian klimatu i katastrof związanych z pogodą w Afryce, próbuje pokazać, w jaki sposób mechanizmy wytwarzania fikcji i uprzedzania niebezpiecznych przyszłości tworzy podatny grunt dla rozwijania reżimu odporności poprzez produkowanie urasawiającego afektu, uprzywilejowującego mnożenie rynkowych dystopii.

    słowa kluczowe: przewidywanie zmian klimatycznych; chronobiopolityka; rasa; środowiskowe przyszłości; katastrofa; rynkowe dystopie; czarność

  4. Czarność i rządzenie

    Fred Moten, Stefano Harney, Czarność i rządzenie, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2315

    Polski przekład rozdziału z książki Freda Moten'a i Stefano Harney'a The Undercommons. Fugitive Planning & Black Study (2013).

    słowa kluczowe: rządzenie; czarność; Czarny; rządomyślność; zarządzanie; odsetki; przemoc; zaprzeczanie

Panorama

  1. The Inclusion Solution? The Use of Blackface in Jordan Peele’s "Get Out"

    Karolina Toka, The Inclusion Solution? , „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2276

    Thriller społeczny Jordana Peele'a z 2017 roku Get Out przedstawia osobliwą formę zamiany ciał, wynikającą z  pragnień rodziny Armitage'ów, by zawładnąć schwytanymi czarnymi ciałami i wykorzystać je jako nośniki swoich białych umysłów. Niniejszy artykuł proponuje odczytanie niepokojącej fabuły filmu przez pryzmat długiej amerykańskiej tradycji blackface. Oznacza to, że artykuł wykorzystuje teoretyczne ramy blackface, czerpiąc z prac Lotta, Rogina, Ellison i Gubara, w celu zbadania złożonego komentarza Get Out do dwudziestopierwszowiecznych stosunków rasowych w Stanach Zjednoczonych. Podejmuje próbę interpretacji scen i metafor filmu w świetle genezy i kulturowego znaczenia blackface. W rezultacie artykuł zwraca uwagę na mechanizmy rasistowskiego myślenia w Stanach Zjednoczonych. Na potrzeby wywodu, w artykule blackface należy rozumieć jako zjawisko kulturowe obejmujące symboliczną rolę czarnych ludzi podstawowych dla społeczeństwa amerykańskiego, które artykułuje dwuznaczność celebracji i eksploatacji czerni w amerykańskiej kulturze popularnej.

    słowa kluczowe: blackface; Jordan Peele; Get Out; filmoznawstwo; rasa w Stanach Zjednoczonych

  2. The Birth of a Black Female Superhero in Watchmen (2019)

    Anna Maria Grzybowska, The Birth of a Black Female Superhero, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2282

    Artykuł przedstawia analizę rozwoju czarnej postaci kobiecej w serialu Watchmen (2019), wyprodukowanym przez HBO. Przyjmując obraną podczas analizy czarnych superbohaterów przez Adilifu Namę „krytycznie celebrującą perspektywę”, artykuł skupia się na tym, jak serial wypełnia lukę w reprezentacji czarnych superbohaterów poprzez wprowadzenie silnej postaci kobiecej, jak operuje motywem dyskryminacji na tle rasowym oraz jak przedstawia zapowiedź rasowej utopii w kontekście amerykańskiej historii, kultury i polityki. Ponadto, analiza odnosi się również do oryginalnego komiksu Alana Moora o tym samym tytule i pokazuje w jaki sposób serial przekuwa rozczarowanie białym męskim superbohaterem w narrację potencjalnego sukcesu czarnej superbohaterki, czyniąc Angelę właściwym beneficjentem supermocy Doktora Manhattana i być może kogoś, kto byłby inicjatorem przemiany zarówno kulturowej, jak i politycznej.

    słowa kluczowe: Watchmen; science fiction; serial HBO; rasa; superbohaterka; Afrofuturyzm

Punkt widokowy

  1. All White People Still Look The Same To Me

    Ariel Efraim Ashbel, Romm Lewkowicz, All White People Still Look The Same To Me, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2290

    Ten projekt to eksperyment z zakresu fikcyjnej antropologii, badającej skopijny reżim białości. Wykorzystując szereg materiałów historycznych, tekstowych i wizualnych, projekt analizuje performatywną ewolucję inności na Zachodzie, od imperialnych ludzkich zoo po współczesne trendy w teatrze dokumentalnym. Dekonstruuje i oddaje się procesowi tworzenia wizerunku autentycznej inności, z jej odurzającą mocą sprawiania, że białość znika. Projekt splata fragmenty wideo w tkaninę tekstowych i wizualnych interwencji autorstwa performera Ariela Ashbela i antropologa Romma Lewkowicza. To inwentarz performatywnych nieprzezroczystości przerywających reżimy reprezentacji.

    słowa kluczowe: supremacja; białość; antropologia; Hegel; niewolnik; pan; rasa

Perspektywy

  1. Kwestionariusz: kultura wizualna rasy

    Gabriel Mestre Arrioja, Eugenia Siapera et al., Kwestionariusz, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2295

    Do kuratorek i kuratorów, krytyczek i krytyków, artystek i artystów, teoretyczek i teoretyków wysłaliśmy zaproszenie do rozmowy o skomplikowanych relacjach między obrazami, wyobrażeniami i "rasą". Poniżej publikujemy ich odpowiedzi. Dziękujemy za Wasze głosy.To rozmowa ważna i na czasie.

    słowa kluczowe: rasa; rasizm; czarność; obrazy; widzialność; białość; kultura wizualna

Migawki

  1. Psychoanalityczne diagnozy Frantza Fanona. „Czarna skóra, białe maski” na nowo czytane

    Agnieszka Więckiewicz, Psychoanalityczne diagnozy Frantza Fanona, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2271

    Krytyczne omówienie książki Frantza Fanona Czarna skóra, białe maski, która ukazała się w 2020 roku nakładem Wydawnictwa Karakter.

    słowa kluczowe: Frantz Fanon; psychoanaliza; czarność; rasizm; kolonializm

  2. Czarność w teatrze: ciało i reprezentacja

    Piotr Morawski, Czarność w teatrze: ciało i reprezentacja, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2305

    Punktem wyjścia jest spektakl Wiktora Bagińskiego Czarna skóra, białe maski (2019) i sposób, w jaki ustanawia on czarność w kulturze polskiej. Strategia Bagińskiego, który traktuje czarne ciało jako archiwum kultury polskiej, rekonstruując historię polskiej czarności pozwala przyjrzeć się innym reprezentacjom czarności w polskim teatrze – Dziadom Radosława Rychcika (2014), Dead Girls Wanted Wiktora Rubina (2019) czy Diabeł i tabliczka czekolady Kuby Kowalskiego (2017). Historia polskiej czarności, jaką wytwarza w spektaklu Bagiński pozwala zakwestionować spójną narrację na temat kultury polskiej, również w warstwie historycznej, sięgającej czasów I Rzeczypospolitej.

    słowa kluczowe: Czarność; historia polski; teatr współczesny; rasizm

  3. Między rozpadem PRL a terapią szokową – społeczna historia sztuki „długich lat 80.”

    Jakub Majmurek, Między rozpadem PRL a terapią szokową, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2020, nr 28, https://doi.org/10.36854/widok/2020.28.2303

    Omówienie książki Jakuba Banasiaka Proteuszowe czasy. Rozpad państwowego systemu sztuki 1982–1993 (Muzeum Sztuki Nowoczesnej – Akademia Sztuk Pięknych, Warszawa 2020).

    słowa kluczowe: społeczna historia sztuki; długie lata 80.; nowa ekspresja; sztuka przykościelna; transformacja; mecenat państwowy; instytucje sztuki