Etyka publikacji

Wersja PDF

Prezentujemy nasz kodeks etyczny czasopisma zawierający najważniejsze zasady odoszące się do procesów redakcyjnych i recenzyjnych oraz autorstwa i publikacji. Widok przyjmuje jedynie artykuły dotychczas nieopublikowane i nie złożone do publikacji w innym czasopiśmie. Nieetyczne praktyki (np. ghostwriting, guest authorship lub plagiat) nie są akceptowane. W artykułach publikowanych w Widoku powinna zostać zawarta informacja o źródle finansowania badań. W trosce o wysoki standard publikacji naukowych, Zespół redakcyjny oczekuje, że wszyscy będą przestrzegać zasad określonych w The European Code of Conduct of Research Integrity, ze szczególnym uwzględnieniem:

• wiarygodności na wszystkich etapach i we wszystkich aspektach badań;
• uczciwości w rozwijaniu, ewaluacji i upowszechnianiu badań;
• szacunku i troski w stosunku do wszystkich stron zaangażowanych w badania;
• odpowiedzialności za cały proces badawczy od pomysłu przez plan do publikacji rezultatów.

Zespół redakcyjny Widoku wyznaje i praktykuje zasadę wolności słowa, nigdy nie podejmuje działań cenzorskich. Świadomi jesteśmy, że zarówno prowadzenie badań, jak ich prezentacja może uwzględniać zagadnienia wymagające szczególnej wrażliwości i odpowiedzialności. Dokładamy wszelkich starań, aby w publikowanych przez nas tekstach i materiałach wizualnych uwzględniać poszanowanie prywatności i odmienne wrażliwości. Redakcja dba o to, aby podczas procesu recenzyjnego i redakcyjnego nie narażać nikogo na obraźliwe zachowania i zastrzega sobie prawo do podjęcia działań mających na celu ochronę osób współpracujących przed nadużyciami. Działania te mogą polegać na przykład na wycofaniu tekstu z procesu redakcyjnego albo na zakwestionowaniu i/lub usunięciu wyraźnie obraźliwych komentarzy recenzenckich.

Stale pogłębiamy swoją wiedzę na temat dobrych praktyk w zakresie etyki redakcyjnej, recenzenckiej i wydawniczej z otwartością na nowe perspektywy. W naszych „Zasadach etyki publikacyjnej Widoku i postępowania w przypadku nierzetelności” kierujemy się wskazówkami Committee on Publication Ethics (COPE) i odwołujemy się do dokumentów tej organizacji: https://publicationethics.org/. We wszystkich sprawach nieokreślonych w tym oświadczeniu stosowane będą wytyczne COPE, które redakcja śledzi na bieżąco. Kontakt dla osób zgłaszających uwagi i zastrzeżenia znajduje się poniżej.

Ujawnianie konfliktu interesów

W Widoku wymagamy, by osoby autorskie, recenzujące i redagujące ujawniły wszelkie konkurencyjne interesy i potencjalne konflikty interesów. Konkurencyjne interesy mogą mieć charakter finansowy, niefinansowy, zawodowy, osobisty lub związany z zawartą umową. Konflikt interesów zachodzi wtedy, gdy osoba odnosi korzyści, które mogłyby zakłócić obiektywizm lub rzetelność jej działań. Konflikt interesów może wynikać z konkurencji lub współpracy, a także z innych związków między osobami i/lub instytucjami (np. relacji rodzinnych, relacji promotorsko-doktoranckich, zależności zawodowej, bliskiej współpracy naukowej, konkurencji między instytucjami etc.).

Otwarty dostęp

Od swych początków, w 2012 roku Widok publikuje treści w otwartym dostępie. To jeden z najważniejszych aspektów naszej polityki redakcyjnej i etyki publikacji. Stosujemy zasady otwartego dostępu określone w BOAI. Pismo funkcjonuje w formule pełnego otwartego dostępu, na licencji CC BY 4.0, a osoby publikujące w piśmie zachowują pełne prawa autorskie.

Redakcja nie pobiera żadnych opłat od osób autorskich. Każdy artykuł jest rejestrowany w systemie DOI (Crossref). Prosimy, by posługiwać się numerem DOI, archiwizując opublikowaną wersję artykułu na swoich stronach internetowych i w repozytoriach. 

Wszystkie publikowane treści dostępne są nieodpłatnie, bez opóźnienia, dostęp nie wymaga rejestracji. Można kopiować, rozpowszechniać i adaptować treści pod warunkiem oznaczenia autorstwa (tzn. podania imion i nazwisk twórców treści i innych podmiotów, których autorstwo należy uznać, informacji prawnoautorskiej, informacji licencyjnej, noty o wyłączeniu odpowiedzialności oraz linku do treści) oraz wskazania, czy materiał został zmodyfikowany, i zachowania opisów wcześniejszych zmian, jeśli miały miejce. Nie można stosować żadnych dodatkowych ograniczeń. 

Polityka AI

Widok przestrzega zaleceń COPE w sprawie stosowania narzędzi sztucznej inteligencji generującej treści (Generative AI), zarówno modeli LLM, jak i multimodalnych, podczas przygotowywania tekstu do publikacji. Zgonie z ogólną polityką przejrzystości procesu badawczego i autorstwa przyjętej w piśmie, osoby autorskie są zobowiązane do opisania czy i w jakim zakresie narzędzia sztucznej inteligencji zostały użyte w przygotowaniu badań i tekstu. Redakcja zastrzega sobie prawo do odrzucenia zgłoszeń, których autorzy ukrywali fakt bądź zakres wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w przygotowaniu tekstu.Narzędzia sztucznej inteligencji generujące treści nie mogą figurować jako osoby autorskie, a osoby te ponoszą pełną odpowiedzialność za treść swoich artykułów, w tym za treść części, które powstały przy jakimkolwiek udziale tego rodzaju narzędzi.

Procedura w przypadku podejrzenia nieprawidłowości

Każda strona może zgłosić podejrzenie nieprawidłowości lub nieuczciwości w publikacjach i/lub badaniach, a także piractwo i plagiat (również anonimowo, co jednak wyklucza możliwość przedstawienia wyjaśnień). Jeśli zgłoszenie dotyczy artykułu w trakcie recenzji, procedura recenzji zostaje zawieszona. Osoba recenzująca zostaje poinformowana o zawieszeniu. Wszystkie zgłoszenia dotyczące kwestii etycznych, nieuczciwości w badaniach lub nieprawidłowości w badaniach/publikacjach są rozpatrywane przez Zespół Redakcyjny Widoku. Dochodzenie obejmuje analizę zgłoszenia, weryfikację zasadności zarzutu, prośbę o podanie szczegółów (w razie potrzeby), poinformowanie osoby autorskiej o zarzutach dotyczących jej pracy, analizę otrzymanego wyjaśnienia oraz, jeśli to uzasadnione, zgłoszenie nieprawidłowości odpowiednim instytucjom lub organom. Należą do nich: bezpośredni przełożony autora, kierownik wydziału/instytucji, komisja etyczna właściwa dla danej dyscypliny oraz wszelkie podmioty sponsorujące lub finansujące.

Zespół redakcyjny - Obowiązki

• Zapewnienie wytycznych dla autorów przygotowujących i przesyłających manuskrypty.
• Jasne komunikowanie wszystkich innych zasad i standardów redakcyjnych.
• Ustanowienie i zdefiniowanie zasad dotyczących konfliktu interesów dla wszystkich osób zaangażowanych w proces publikacji, w tym redaktorów, pracowników, autorów i recenzentów.
• Dokładna analiza wszelkich zgłoszeń dotyczących nadużyć i/lub niewłaściwego postępowania.
• Poinformowanie odpowiednich instytucji o uzasadnionych podejrzeniach nadużyć.
• Przydzielanie artykułów do recenzji odpowiednich dla obszaru zainteresowań i wiedzy każdego recenzenta.
• Ustanowienie standardów procedury recenzji obejmujących zasadę poufności recenzowanego tekstu i unikanie zbędnej zwłoki w przygotowaniu recenzji.
• Redaktorzy nie wykorzystują narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji do opracowania zgłoszonych manuskryptów ze względu na wymogi dotyczące prywatności i poufności.

Oceniamy wartość naukową tekstów, dbając o równe traktowanie i przeciwdziałając wszelkim formom dyskryminacji. Dbamy o to, by decyzje wolne były od niepożądanych wpływów. Dlatego oczekujemy ujawnienia potencjalnych konfliktów interesów od osób zaangażowanych w proces publikacyjny na każdym jego etapie. Wybieramy osoby recenzujące wedle ich kompetencji oraz bezstronności. Dbamy o anonimowy charakter procesu recenzyjnego. Przestrzegamy zasad poufności w całym procesie pracy nad zgłoszonymi tekstami, a w szczególności nikt nie może ich wykorzystywać do własnych celów w nieuprawniony sposób. Zobowiązani jesteśmy do odpowiedniej, zgodnej z zasadami COPE i wytycznymi Kodeksu Etyki Pracownika Naukowego, reakcji na wszelkie przejawy nierzetelności autorskiej, redakcyjnej lub recenzenckiej. Pierwszym krokiem zawsze jest bezpośrednia prośba o złożenie stosownych wyjaśnień. Wszytkie teksty poddawane są procedurze antyplagiatowej (Crossref Similarity Check). O udokumentowanych poważnych przejawach nierzetelności naukowej (jak plagiat, ghostwriting, gościnne/grzecznościowe autorstwo) redakcja powiadomi właściwe podmioty. Jesteśmy otwarci na publikowanie polemik i odpowiedzi na polemiki, a także poprawek, wyjaśnień czy przeprosin. W przypadku konieczności wycofania już opublikowanego artykułu jego wersja elektroniczna zostanie odpowiednio oznaczona (z objaśnieniem).

Numery tematyczne Widoku redaguje zespół pisma, niekiedy we współpracy z zaproszonymi redaktorkami i redaktorami gościnnymi. Takie osoby otrzymują wszelkie informacje dotyczące polityki redakcyjnej, etyki publikacyjnej i procedur wydawniczych oraz zobowiązują się do ich przestrzegania. Zgłoszenia są omawiane i wewnętrznie recenzowane przez zespół wspólnie z gościnnymi redaktorami i redaktorkami. Następnie proces recenzyjny jest organizowany i kontrolowany przez zespół Widoku. Redaktorzy gościnni mogą sugerować osoby recenzujące, ale to zespół redakcyjny je zaprasza i nie ujawnia ich tożsamości redaktorom gościnnym. Zaproszone osoby recenzujące nie mogą pracować w tej samej jednostce, w której ma afiliację redaktorka lub redaktor gościnny, nie mogą aktualnie współpracować z nimi w projektach badawczych, nie mogą być współautorami artykułu ani książki w ciągu ostatnich trzech lat. Redaktorka lub redaktor gościnny, który zgłasza tekst do redagowanego bloku, jest całkowicie wyłączony z procesu recenzyjnego tego zgłoszenia. Ostateczną decyzję w sprawie artykułu (publikacja, rewizja albo odrzucenie) podejmuje wspólnie zespół redakcyjny.

Ze względu na zasady prywatności i poufności redakcja oraz osoby recenzujące nie mogą wykorzystywać zgłoszonych tekstów ani ich fragmentów w zapytaniach w narzędziach sztucznej inteligencji generującej treści. Kierujemy się wskazaniami: COPE focus on artifcial inteligence oraz STM Recommendations for a Classification of AI Use in Academic Manuscript Preparation

Osoby autorskie - Obowiązki

Osoba zgłaszająca tekst gwarantuje, że jest to praca oryginalna, nienaruszająca praw autorskich, niepublikowana i niezgłoszona w innym miejscu. Zobowiązuje się ujawnić udział wszystkich osób zaangażowanych w pracę nad materiałem. Zobowiązuje się  ujawnić informacje o źródłach finansowania i wkładzie instytucji naukowo-badawczych, organizacji pozarządowych i innych podmiotów. Zgłoszenie tekstu jest równoznaczne z deklaracją, że wszystkie etapy badań zostały przeprowadzone rzetelnie pod względem etycznym i naukowym, zgodnie z Europejskim kodeksem postępowania w zakresie rzetelności badawczej W przypadku odkrycia błędów albo przejawów naruszenia zasad rzetelności naukowej lub zasad etycznych w tekście już zgłoszonym do publikacji, zobowiązuje się niezwłocznie powiadomić o tym redakcję. Zobowiązuje się współpracować z redakcją w procesie przygotowania tekstu (odpowiada na uwagi, wprowadza poprawki).

Wskazanie autorów i innych osób zaangażowanych w badania i/lub powstawanie artykułu jest obowiązkiem osób, które wykonały pracę badawczą czy badawczo-artystyczną, a nie osób, które publikują dzieło. Badaczki powinny ustalić, które osoby wniosły wystarczający wkład w pracę, aby uzasadnić uznanie ich jako współautorów artykułu. Osoby, które wniosły wkład w badania lub tworzenie artykułu, ale których wkład nie był na tyle duży, aby uzasadnić autorstwo, powinny być wskazane w podziękowaniach.

Osoby recenzujące - Zasady

1. Zobowiązuje się niezwłocznie poinformować redakcję, jeżeli dostrzega możliwość konfliktu interesów w przypadku oceny przesłanego tekstu, a także jeżeli z innych powodów chce się wycofać z procesu recenzyjnego. 
2. Zobowiązuje się  do bezwzględnego przestrzegania zasady poufności w całym procesie oceny tekstów. 
3. Ocenia teksty obiektywnie, powstrzymując się od subiektywnych i personalnych komentarzy. Celem oceny jest wspieranie osób autorskich, dlatego recenzja powinna zawierać precyzyjnie sformułowane uzasadnienie. 
4. Stara się wskazać miejsca, w których nie umieszczono odpowiednich przypisów czy informacji bibliograficznych. W miarę możliwości zgłaszają redakcji ewentualne podobieństwo tekstu bądź jego fragmentu do opublikowanych prac. 
5. Nie może wykorzystywać recenzowanego tekstu w innych celach niż recenzowanie. Informacje i pomysły uzyskane w procesie recenzowania są poufne i nie mogą być wykorzystywane do realizacji własnych celów. 
6. Ze względu na zasady prywatności i poufności nie może wykorzystywać zgłoszonych tekstów ani ich fragmentów w zapytaniach w narzędziach sztucznej inteligencji generującej treści.

Wydawca - Obowiązki

Wydawca zobowiązuje się do zbierania i udostępniania redakcji czasopisma wszelkich skarg i zażaleń na czasopismo, redakcję i Fundację. Wydawca rozpatrzy odpowiednio wszystkie sprawy związane z etyką wydawniczą, które zostały skierowane do Fundacji bezpośrednio.

Informacje dla zgłaszających uwagi i zastrzeżenia

Poniższe procedury odnoszą się do odwołań od decyzji redakcyjnych, zażaleń na niewłaściwie przebiegające procesy oraz zażaleń dotyczących naruszeń etyki publikacyjnej. Przyjmujemy uzasadnione odwołania od decyzji redakcyjnych mailowo na adres redakcja@pismowidok.org. Osoby autorskie powinny:

• odnieść się szczegółowo do wszystkich komentarzy redakcyjnych lub recenzenckich, z którymi się nie zgadzają;
• przedstawić nowe informacje lub dane, które zespół powinien uwzględnić;
• przedstawić odpowiednie dowody, jeśli podejrzewają, że osoba recenzująca popełniła błąd lub pozostaje z nimi w konflikcie interesów.

Po rozważeniu tych argumentów i po ewentualnej konsultacji z Radą Naukową Zespół Widoku może:

• potwierdzić decyzję redakcyjną;
• skierować tekst do dodatkowej niezależnej recenzji;
• zaprosić autorów i autorki do nadesłania poprawionej wersji tekstu.

Osoba odwołująca się zostanie poinformowana o podjętej decyzji. Redakcja rozpatrzy tylko jedno odwołanie w sprawie artykułu, a decyzja podjęta w procesie odwoławczym będzie ostateczna. Procesy odwoławcze mogą się przeciągać, ponieważ pierwszeństwo mają aktualnie rozpatrywane zgłoszenia nowych artykułów.

Zażalenia dotyczące niewłaściwego przebiegu procesów, na przykład przedłużającego się okresu recenzowania tekstu albo braku odpowiedzi ze strony redakcji, będą rozpatrywane przez Zespół Redakcyjny lub (w stosownych przypadkach) przez osobę reprezentującą wydawcę. Osoba zgłaszająca zażalenie otrzyma odpowiednią informację zwrotną.

Zażalenia dotyczące niewłaściwego postępowania osób zgłaszających, redagujących lub recenzujących teksty, na przykład nieujawniony konflikt interesów, zduplikowana/redundantna publikacja, pominięcie autora lub autorki, niewłaściwy użytek z poufnej informacji etc., zostaną rozpatrzone przez Zespół Redakcyjny Widoku zgodnie z odpowiednimi zasadami rekomendowanymi przez COPE. W szczególnych przypadkach Zespół może zasięgnąć opinii członków Rady Naukowej. Redakcja udzieli informacji zwrotnej osobie składającej zażalenie.

Wszelkie wątpliwości dotyczące rzetelności wydawniczej czy zażalenia na postępowanie redakcji czy wydawcy należy kierować do Zarządu Fundacji Widok fundacja@pismowidok.org. W zależności od zgłaszanego problemu odpowiedź zostanie udzielona tak szybko jak to jest możliwe, ale nie później niż w ciągu dwóch tygodni.