Ścieżki reprodukcji. Nowe widzialności

redaktorki prowadzące: Matylda Szewczyk, Marta Zimniak-Hałajko, Łukasz Zaremba



Zdjęcie: Australian Institute of Marine Science, CC.

Wieloznaczne pojęcie reprodukcji w powiązaniu z biologicznym „rozmnażaniem” – zarówno ludzkim, jak i poza ludzkim – wyznacza w ostatnich dekadach obszar wzmożonych przemian, którym towarzyszy szeroka refleksja społeczna i badawcza. Zmienia się stan wiedzy i techniczne możliwości ingerencji w naturę. Emancypacyjne przemiany w formach życia rodzinnego i seksualnego, pojawienie się w sferze publicznej dotąd nieobecnych w niej, nieheteronormatywnych konfiguracji rodzinnych, wspierane są przez nowe możliwości technologiczne w zakresie medycznie wspomaganej prokreacji; ale też nowe narzędzia kontroli urodzeń. Pojawienie się ogromnego wyboru reprodukcyjnych usług medycznych możliwe jest dzięki globalizacji – międzynarodowym transferom ludzi, gamet i kapitałów. Jednocześnie rzeczywista dostępność tych usług zależy od statusu ekonomicznego społeczności i jednostek oraz od lokalnych polityk, zarówno tych prowadzonych oficjalnie, jak i rozwijających się oddolnie, zaś wzrastająca medykalizacja i technologiczna kontrola nad reprodukcją spotykają się zarówno z entuzjazmem, jak i z różnymi formami oporu.

 

Wzrost zainteresowania kwestiami reprodukcji ma także inne, mniej wymierne, a mimo to znaczące przyczyny. Pierwszą z nich jest centralne usytuowanie figury dziecka we współczesnej wyobraźni zbiorowej, z którą wiąże się nacisk na spełnienie się w roli rodzica, mniej być może oczywisty, niż w przeszłości, a zarazem znacznie szerzej problematyzowany. Druga wiąże się z coraz powszechniejszym rozpoznaniem kondycji antropocenu i konieczności zmierzenia się z możliwością końca znanej nam natury. Konfrontacja z „szóstym masowym wymieraniem” kieruje społeczną uwagę w stronę ochrony nieludzkich form życia, modyfikowania procesów ewolucyjnych, reprodukcji ginących gatunków (także w warunkach sztucznych), a nawet reintrodukcji tych, które z przyczyn naturalnych wymarły przed tysiącami lat; czasem zaś lokuje nadzieje przetrwania w bytach maszynowych czy powstałych sztucznie.

 

W numerze stawiamy pytanie o widzialność reprodukcji: o to, jak poszczególne kwestie związane z reprodukcją są dostrzegane albo przeoczane, ukazywane i ukrywane. Skupienie na wizualności wynika między innymi z rozpoznania charakteru medycznych technologii reprodukcyjnych, w dużej mierze opartych na wizualizacji. Refleksja o tym, co widzimy, powiązana jest z pytaniami o to, jak widzimy (o technologie i media widzenia) oraz o to, jak sposoby widzenia kształtują naszą rzeczywistość. Oczekujemy zarówno na teksty opisujące przemiany popularnych, dominujących wyobrażeń kulturowych, jak i próby oddolnego zmieniania pola społecznej widzialności, na przykład przez ruchy społeczne (w szczególności te dotyczące samej reprodukcji, na przykład ruchy pacjenckie, LGBT, pro-life). Ważnym tematem będzie dla nas działalność artystyczna podejmująca problem reprodukcji (przykładowo w ramach nurtu art&science), a także widzialność konfliktów – zarówno wartości, jak interesów – które zmuszają do ciągłych redefinicji tego, co i jak jest postrzegane oraz praktykowane w sferze prokreacji.



Na abstrakty (max strona A4) czekamy do 15 marca 2021. Termin złożenia pierwszej wersji tekstu: 15 sierpnia 2021. Prosimy o dołączenie do tekstu: biogramu autorki/a (w języku polskim i angielskim) wraz z numerem ORCID, abstraktu (w języku polskim i angielskim) oraz bibliografii tekstu (format Chicago).