Ekonomie obrazów

redaktorzy prowadzący: Paweł Mościcki, Agata Zborowska

Alfred and Marie Greisinger Collection, Walker Art Center, T. B. Walker Acquisition Fund, 1992

Pod koniec lat 60. ubiegłego wieku, Guy Debord napisał w swej najważniejszej książce, Społeczeństwie spektaklu, że „spektakl to kapitał, który osiągnął taki stopień akumulacji, że stał się obrazem”. Tym samym zaproponował ciekawą przestrzeń do refleksji nad relacją między wizualnością a ekonomią kapitalistyczną. Stwierdził, że relacja ta przybiera dość osobliwą formę, w której to nie obraz stał się kapitałem, lecz odwrotnie. A może to tylko dwie strony tej samej monety? Tak sugerowałaby uwaga pomieszczona w Kinie Gillesa Deleuze’a, zgodnie z którą „pieniądze są rewersem wszystkich obrazów, które kino pokazuje i montuje na awersie”. W ten sposób otwierają się dwie ścieżki możliwej analizy związków między ekonomią a wizualnością: z jednej strony, ukazywanie tego w jaki sposób pod każdym obrazem skrywa się gra zależności i ekwiwalencji charakterystyczna dla wymiany towarowej; z drugiej, jak sama ta wymiana – i produkowane przez nią relacje społeczne – znajduje swój wyraz w obrazach, jak staje się widzialna. Oto podstawowe, choć nie jedyne i nie wykluczające się, zasady czegoś, co Peter Szendy nazwał w swej książce Supermarket widzialności „ikonomią”, czyli ekonomią tego, co wizualne.

W 34 numerze Widoku chcielibyśmy pójść tropem ikonomii rozumianej jako analiza złożonych i wielokierunkowych relacji między ekonomią a obrazami. Zapraszamy więc do proponowania tekstów, które przyjrzą się im z różnych perspektyw. Wewnętrznej – gdzie relacje pomiędzy obrazami (jak w przypadku kina) opierają się na zasadach ekwiwalencji i wymiany wartości; zewnętrznej – gdzie za produkcją, dystrybucją i recepcją obrazów stoją relacje i interesy ekonimiczne; transwersalnej – gdzie te dwie perspektywy (relacji pomiędzy obrazami oraz między obrazami a praktykami społecznymi) – łączą się ze sobą ukazując bogate związki między formą a systemem ekonomicznym, narracją a interesem czy symbolem a wartością wymienną. Nie zawężamy tematyki oczekiwanych tekstów do jednego medium czy do jednej epoki, zapraszając w ten sposób do eksploracji także historycznych przekształceń relacji między ekonomią a obrazami, na wzór prac takich autorek jak Marie-José Mondzain, Jean-Joseph Goux czy Giorgio Agamben.

W 1979 roku Joseph Beuys stworzył obraz ustanawiający znak równości między sztuką a kapitałem (Kunst = Kapital). Wydaje się, że współcześnie – w epoce permanentnej, codziennej nadprodukcji i nadkonsumpcji obrazów, ta prosta matematyczna formuła jest bardziej prawdziwa niż kiedykolwiek. W kolejnym numerze Widoku chcemy zastanowić się czy ów znak równości można zamienić na inne symbole oraz czy pod sztukę [Kunst] nie należy przypadkiem podstawić obrazu [Bild] uogólniając tym samym formułę Beuysa. Chodzi nam o rozpakowanie tego skrótowego równania i ukazanie ukrytych w nim tajemnic, pojęć i narracji.

Oto zagadnienia, które mogą być podjęte w zgłaszanych tekstach (przyjmiemy z pewnością ciekawe propozycje spoza tej listy):

  • Przedstawienie pieniądza i świata finansów w kinie. Związek formy i narracji z tematyką pieniądza.
  • Product placement: kiedy obraz staje się walutą.
  • Sztuki wizualne wobec Kapitału: od Josepha Beuysa do Damiena Hirsta i dalej (w obie strony).
  • Jedna czy wiele ekonomii obrazowych? Czy istnieją niekapitalistyczne ekonomie wizualne?
  • Odbiorca jako kapitał: współczesne ekonomie uwagi i monetyzacja wymiany obrazowej (internet, social media, ekonomia algorytmów).
  • Wizualna forma pieniądza. Analizy historyczne i współczesne.
  • Wizualne przedstawienia procesów ekonomicznych (grafy, wykresy, cyfry), ich symbolika i dramaturgia.
  • Współczesne obrazy niewidzialne i ich obiegi.
  • Formaty obrazów i ich związek z ekonomią.

Zapraszamy do wspólnej pracy.



Na abstrakty (max strona A4) czekamy do 10 grudnia 2021. O przyjęciu pomysłu poinformujemy do 20 grudnia 2021. Termin złożenia pierwszej wersji tekstu: 4 marca 2022.  Prosimy o dołączenie do tekstu: biogramu autorki/a (w języku polskim i angielskim) wraz z numerem ORCID, abstraktu (w języku polskim i angielskim) oraz bibliografii tekstu (format Chicago). Prosimy o przesłanie zgłoszeń na adres redakcji: redakcja@pismowidok.org


Wskazówki dla autorów/autorek mozna znaleźć pod linkiem: https://www.pismowidok.org/pl/o-nas/dla-autorow