<p>Zdjęcie na okładce: Flora Gomes trzymający klaps podczas kręcenia <em>Guiné-Bissau, 6 Anos Depois</em>, 1980 (film nieukończony). © INCA Guinea-Bissau, José Cobumba, Josefina Crato, Flora Gomes, Sana na N’Hada</p>
<p>Zdjęcie na okładce: Flora Gomes trzymający klaps podczas kręcenia <em>Guiné-Bissau, 6 Anos Depois</em>, 1980 (film nieukończony). © INCA Guinea-Bissau, José Cobumba, Josefina Crato, Flora Gomes, Sana na N’Hada</p>

Nr 7: Postkolonialne archiwa obrazów

Redaktor: Tomasz Szerszeń

Zdjęcie na okładce: Flora Gomes trzymający klaps podczas kręcenia Guiné-Bissau, 6 Anos Depois, 1980 (film nieukończony). © INCA Guinea-Bissau, José Cobumba, Josefina Crato, Flora Gomes, Sana na N’Hada

Dofinansowano ze środków Rektora Uniwersytetu Warszawskiego i Dziekana Wydziału Polonistyki UW oraz Centrum Humanistyki Cyfrowej Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

Spis treści

Wstęp

  1. Postkolonialne archiwa obrazów

    Postkolonialne archiwa obrazów, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/queer-obrazy-wstep/postkolonialne-archiwa-obrazow

    Wprowadzenie do numeru 7/2014.

Punkt widokowy

  1. Alang Transfer

    Janek Simon, Alang Transfer, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/punkt-widokowy/alang-transfer

    Prezentacja projektu Alang Transfer (2014)

  2. Materialista historyczny w Nollywood

    Michał Pospiszyl, Materialista historyczny w Nollywood, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/punkt-widokowy/materialista-historyczny-w-nollywood

    Tekst towarzyszy prezentacji projektu Jana Simona Alang Transfer. W swoich projektach realizowanych w Indiach, na Madagaskarze, jak i w Nigerii polski artysta łamie linearną historię kolonialnej zależności, profanując ją, czy też odsłaniając możliwość pomyślenia jej w inny – bardziej autonomiczny – sposób.

  3. Album

    Sammy Baloji, Album, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/punkt-widokowy/album

    Prezentacja projektu Album (2013).

  4. Album zdjęć. Album

    Tomasz Szerszeń, Album zdjęć. Album, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/punkt-widokowy/album-zdjec.-album

    Tekst poświęcony jest projektowi kongijskiego artysty Sammy'ego Baloji'ego Album (2013). Baloji w swoim cyklu łączy historyczne fotografie belgijskiego podróżnika i myśliwego Henry'ego Pauwelsa eksplorującego Kongo w latach 1911-13 ze współczesnymi zdjęciami ukazującymi przemoc i konflikty w tym samym regionie, tylko dzisiaj. Album lokuje się więc z pewnością w kręgu „kolonialnej hauntologii” w rozumieniu T.J. Demosa. Album pozostaje narzędziem do zawieszania sensu, do ożywiania historii w sposób, który raczej mnoży pytania, niż daje konkretne odpowiedzi. Taki sposób rozumienia czasowości, rozumienia historii, powraca nieustannie również w innych projektach kongijskiego artysty

Zbliżenie

  1. Widmologia kolonialna. "Vita Nova" Vincenta Meessena

    T.J. Demos, Widmologia kolonialna. "Vita Nova" Vincenta Meessena, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/widmologia-kolonialna.-vita-nova-vincenta-meessena

    Rozdział z książki T.J. Demosa Return to the Postcolony: Spectres of Colonialism in Contemporary Art (Sternberg Press, Berlin 2013).

  2. Przed "Six years after". Notatki o powrocie pewnego archiwum filmowego w Gwinei-Bissau

    Tobias Hering, Przed "Six years after". , „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/przed-six-years-after

    W 2011 roku artystka Filipa César miała możliwość pracy w archiwach Instituto Nacional de Cinema e Audiovisual (INCA) w Bissau, w których przechowywane są materiały filmowe z okresu wojny wyzwoleńczej i pierwszych lat niepodległości Gwinei-Bissau (1972-1980). Razem z dwoma zaangażowanymi reżyserami z Gwinei-Bissau (Flora Gomes i Sana na N'Hada) i grupą badaczy i filmowców z tego kraju, Filipa César pracuje od tego momentu nad rozmaitymi, często eksperymentalnymi formami ukazania i rewaluacji tego archiwum. Tobias Hering uczestniczył na wielu poziomach w tym procesie i poświęcił temu projektowi esej Before six years after, opublikowany z okazji wystawy Filipy César w Jeu de Paume w Paryżu (2012). Tekst ten jest rozszerzoną i krytycznie zrewidowaną wersją tamtego eseju.

  3. „Stojąc, wyeksponowani w ten sposób…”. Od „ludzkiego zoo” do „ludzkiej instalacji” i z powrotem, czyli co począć z obrazami hegemonicznej opresji

    Olga Stanisławska, „Stojąc, wyeksponowani w ten sposób…”. , „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/stojac-wyeksponowani-w-ten-sposob

    Tekst obiera za punkt wyjścia polemikę wokół instalacji/spektaklu Bretta Bailey’a Exhibit B, w którym reżyser odwoływał się do idei „ludzkiego zoo”. Dlaczego ten – antyrasistowski w założeniu – projekt wywołał protesty i oskarżenia o rasizm? Stawiając pytanie szerzej: czy importując do dyskursu krytycznego obrazy hegemonicznej opresji, można uniknąć ryzyka, że powtórzy się ich opresywne oddziaływanie?

  4. Szyby Afryki

    Tomasz Szerszeń, Szyby Afryki, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/szyby-afryki

    Appunti per una Orestiada Africana Piera Paola Pasoliniego to palimpsestowy filmowy esej lokujący się na styku kina zaangażowanego i filmowego autoportretu, postkolonialnej panoramy i reinterpretacji mitologii. Artykuł jest próbą analizy filmu, w której punktem wyjścia jest jego pierwsze ujęcie, pokazujące reżysera odbijającego się w szybie jednego z afrykańskich sklepów. Jakie jest znaczenie tego motywu w postkolonialnym kontekście?

  5. W kraju młodych boginek

    Małgorzata Maria Grąbczewska, W kraju młodych boginek, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/w-kraju-mlodych-boginek

    Esej przedstawia dynamikę relacji między fotografią a polityką i praktyką kolonialną, na przykładzie działalności i prac Kazimierza Zagórskiego, działającego w Kongo w latach 20 i 30 XX w. Zestawienie serii fotografii fryzur autorstwa Zagórskiego ze współczesnymi pracami J. D. ‘Okhai Ojeikere i Lorny Simpson pokazuje rolę fotografii w konstruowaniu naznaczonej przemocą kolonialnej dominacji, ale też budowaniu postkolonialnej tożsamości wolności.

  6. Haiti Letha. Pokusy egzotyki

    Sławomir Sikora, Haiti Letha. Pokusy egzotyki, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/haiti-letha.-pokusy-egzotyki

    Film Jørgena Letha Haiti. Bez tytułu (1996) we frapujący sposób ukazuje kraj w dobie przemian politycznych i zamieszania pierwszej połowy lat 90. XX w. Leth nie tworzy liniowej narracji, lecz raczej dzięki przemyślanym zabiegom montażowym konstruuje heteroglotyczny „film gęsty” (terminu tego nie należy utożsamiać ze znanym „opisem gęstym” Clifforda Geertza). Obraz Letha może jednak budzić również niepokój z uwagi na to, jak filmowiec odnosi się m.in. do kwestii egzotyzacji i nostalgii. Tym m.in. zagadnieniom poświęcony jest tekst.

Panorama

  1. Fragmenty, albo przeznaczenia fotografii

    Hannah Feldman, Fragmenty, albo przeznaczenia fotografii, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/fragmenty-albo-przeznaczenia-fotografii

    Przekład rozdziału Fragments; or, The Ends of Photography z książki From a Nation Torn: Decolonizing Art and Representation in France, 1945–1962 (Duke University Press 2014).

    Autorka analizuje w nim projekt Les voix du silence André Malraux jako w istocie współbieżny z polityką historyczną i kolonialną państwa francuskiego w okresie pod drugiej wojnie światowej, naznaczonym niesławną pamięcią o okresie Vichy z jednej strony, a z drugiej – rozwojem ruchów emancypacyjnych we francuskich koloniach. Feldman bierze pod uwagę zarówno treści – dzieła sztuki – uwzględnione przez Malraux w jego obrazie sztuki świata, jak i jego metodę, w tym swoiste użycie fotografii.

  2. Kolonializm na afiszu. Impressions d’Afrique Raymonda Roussela

    Tomasz Swoboda, Kolonializm na afiszu. Impressions d’Afrique Raymonda Roussela, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/kolonializm-na-afiszu.-impressions-dafrique-raymonda-roussela

    Tekst jest próbą interpretacji afisza teatralnego do sztuki Raymonda Roussela Impressions d'Afrique w świetle eksperymentalnej twórczości autora oraz kolonialnych stereotypów z początku XX wieku. Afisz wchodzi z tymi dwoma kontekstami w dwa różne, dysonansowe i komplementarne dialogi, które podważają jednoznaczny charakter przedstawienia i kwestionują jego realizm. Powieść Roussela, sztuka na jej podstawie oraz reklamujący ją afisz prowadzą ironiczną grę z kolonialną tradycją i ujawniają w niej swój dekonstrukcyjny potencjał.

Perspektywy

  1. Postcolonial Museum Laboratory, Clémentine Deliss in conversation with Joanna Sokołowska

    Clémentine Deliss, Joanna Sokołowska, Postcolonial Museum Laboratory, Clémentine Deliss in conversation, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/en/archive/postcolonial-image-archives/postcolonial-museum-laboratory-clementine-deliss-in-conversation

    Zapis rozmowy pomiędzy Clémentine Deliss, dyrektorką Weltkulturen Museum we Frankfurcie, i Joanną Sokołowską, kuratorką w Muzeum Sztuki w Łodzi, na temat nowych, eksperymentalnych projektów badawczych i ekspozycyjnych mających miejsce w Weltkulturen Museum.

  2. „Umarł Mickiewicz, narodził się Grąbczewski…”. O migrowaniu do Orientu i migrowaniu Orientu

    Max Cegielski, Katarzyna Bojarska et al., „Umarł Mickiewicz, narodził się Grąbczewski…”. , „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/umarl-mickiewicz-narodzil-sie-grabczewski

    Rozmowa z pisarzem i kuratorem Maksem Cegielskim o jego dwóch najnowszych projektach, Migrującym Uniwersytecie Mickiewicza w Stambule oraz odtwarzaniu historii polskiego podróżnika i etnografa Bronisława Grąbczewskiego.

Migawki

  1. Globalny styl międzynarodowy na Berlin Biennale 8

    Daniel Muzyczuk, Globalny styl międzynarodowy na Berlin Biennale 8, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/globalny-styl-miedzynarodowy-na-berlin-biennale-8

    Krótkie krytyczne omówienie 8 biennale sztuki współczesnej w Berlinie kuratorowanego przez Juana A. Gaitána, 29 maja - 3 sierpnia 2014.

  2. Kharkiv Photography School. Group “Shilo” (V. Krasnoshchok, S. Lebedynskyy, V. Trykoz)

    Tatiyana Pavlova, Kharkiv Photography School. Group “Shilo” , „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/en/archive/postcolonial-image-archives/kharkiv-photography-school.-group-shilo

    Uwagi na temat fotograficznego kolektywu Shilo w kontekście współczesnej ukraińskiej fotografii. Wystawa Grupa Shilo / Finished Dissertation, Władysław Krasnoszczok / Tretiakovka była prezentowana jesienią 2014 roku w Galerii Asymetria w Warszawie. 

  3. Postępowi higieniści i rozpruwacze murów

    Katarzyna Bojarska, Postępowi higieniści i rozpruwacze murów, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/postepowi-higienisci-i-rozpruwacze-murow

    Krytyczne omówienie dwóch wystaw kuratorowanych przez Andę Rottenberg, Postęp i higiena oraz Unsubscribe Gregora Schneidera w warszawskiej Zachęcie.

  4. Tysiące utraconych zdarzeń. O wystawie prac Marii Bartuszovej w warszawskim MSN

    Tysiące utraconych zdarzeń. , „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, nr 7, http://www.pismowidok.org/pl/archiwum/tysiace-utraconych-zdarzen

    Recenzja wystawy "Formy przejściowe. Maria Bartuszová", Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, kuratorki: Marta Dziewańska, Gabriela Garlatyová, 26 września 2014 – 6 stycznia 2015.