PROJEKT: POWAŻNE STUDIO
Nr 14 (2016): Uchodźcy: Obrazy migracji, pamięć w ruchu

Redaktorzy numeru: Iwona Kurz, Paweł Mościcki

Zdjęcie na okładce: kadr z filmu opublikowanego w serwisie YouTube przez Terry'ego Diamonda, który stał się punktem wyjścia dla filmu Havarie Philipa Scheffnera (2016)

 

Numer współfinansowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ze środków na Działalność Upowszechniającą Naukę w roku 2016. Powstał we współpracy z projektem History Atlas Under Construction, współfinansowanym ze środków Komisji Europejskiej - Programu Europa dla Obywateli oraz wspieranym przez Evens Foundation.

 

Spis treści

Uchodźcy: obrazy migracji, pamięć w ruchu

Uchodźcy: obrazy migracji, pamięć w ruchu

Wstęp do 14 numeru „Widoku”.
CZYTAJ (PL)       PDF (PL)       READ (EN)       PDF (EN)      
 

Zbliżenie

Obraz jako dobro wspólne. O filmie „Border” Laury Waddington

Obraz jako dobro wspólne. O filmie „Border” Laury Waddington

Artykuł stanowi dogłębną analizę filmu Border (2004) Laury Waddington. Autor przekonuje w niej, że artystyczna strategia zastosowana w tym dziele polega raczej na dzieleniu obrazu z uchodźcami niż na takiej lub innej formie ich reprezentacji. Interpretując różne wizualne efekty takiej procedury, autor ukazuje również jej polityczne i etyczne znaczenia.

CZYTAJ (PL)       PDF (PL)      
Paweł Mościcki

Paweł Mościcki

http://ibl.waw.pl/pl/o-instytucie/pracownicy/moscicki-pawel
Instytut Badań Literackich, Polska Akademia Nauk

Ur. 1981. Filozof, eseista i tłumacz, adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN, członek Uniwersytetu Muri im. Franza Kafki. Interesuje się współczesną filozofią, różnymi dziedzinami sztuki (literatura, teatr, kino, sztuki wizualne) a także krytycznymi dyskursami politycznymi. Redaktor tomu Maurice Blanchot. Literatura ekstremalna (2007) oraz autor książek: Polityka teatru. Eseje o sztuce angażującej (2008), Godard. Pasaże (2010) i Idea potencjalności. Możliwość filozofii według Giorgio Agambena (2013), My też mamy już przeszłość. Guy Debord i historia jako pole bitwy (2015), Foto-konstelacje. Wokół Marka Piaseckigo (2016).

Obrazy czasu awarii

Obrazy czasu awarii

Artykuł analizuje film Philipa Scheffnera Awaria jako obraz o samym procesie obrazowania uchodźców. Autor, używając perspektywy badań kultury wizualnej, polemizuje także z instrumentalizacją przedstawień w psychologii społecznej, kwestionując proste podziały na humanitarne i dehumanizujące obrazy uchodźców.
CZYTAJ (PL)       PDF (PL)      
Aleksander Kmak

Aleksander Kmak

Instytut Kultury Polskiej, Uniwersystet Warszawski

Doktorant w Zakładzie Filmu i Kultury Wizualnej IKP UW. Zajmuje się teorią i historią filmu w perspektywie problemu widzialności. Regularnie publikuje w magazynie „Szum”.

Niezagubieni na autostradzie. Uchodźcy i pamięć altruistyczna

Niezagubieni na autostradzie. Uchodźcy i pamięć altruistyczna

Artykuł porusza temat kryzysu migracyjnego obejmującego Danię i całą Skandynawię. Fotografią newsową roku 2015 wybrane zostało w Danii zdjęcie Michaela Drosta-Hansena wykonane na autostradzie podczas exodusu uchodźców do Szwecji. W mediach, w szczególności w Polsce, fotografia przedstawiająca policjanta bawiącego się z małą dziewczynką uznana została za potwierdzenie wzorowego podejścia Danii do osób szukających azylu w Europie. Autor stawia tezę, że o pozytywnym odbiorze zdjęcia Drosta-Hansena zadecydowała pamięć o zachowaniu duńskiego społeczeństwa podczas okupacji hitlerowskiej (przerzuceniu Żydów do Szwecji, czynnym udziale w akcji „białe autobusy”). Pamięć ta przesłania, choć w malejącym stopniu, rzeczywiste zaostrzanie polityki migracyjnej.

CZYTAJ (PL)       PDF (PL)      
Włodzimierz Karol Pessel

Włodzimierz Karol Pessel

Instytut Kultury Polskiej, Uniwersytet Warszawski

Kulturoznawca i skandynawista. Adiunkt w Zakładzie Kultury Współczesnej IKP UW, współtwórca Pracowni Studiów Miejskich. Autor monografii Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy XIX i XX wieku (2010). Publikował m. in. w „Acta Sueco-Polonica”, „Tekstach Drugich”, „Przeglądzie Humanistycznym”, „Kulturze Współczesnej”.

Migracje i komiks frankofoński

Migracje i komiks frankofoński

Artykuł omawia relacje pomiędzy migracjami i komiksem frankofońskim na przestrzeni lat. Pokazując najważniejsze momenty i punkty zwrotne, autorka dochodzi do okresu współczesnego i narodzin tak zwanego nowego bohatera komiksów tworzonych przez autorów frankofońskich – do migranta i migrantki. W tekście analizowane jest też zagadnienie poruszania się rozumianego zarówno dosłownie (jako technika artystyczna), jak i metaforycznie (jako część fabuły historii przedstawionych w formie komiksów).

 

CZYTAJ (PL)       PDF (PL)      
Martyna Steckiewicz

Martyna Steckiewicz

Doktor nauk humanistycznych w dyscyplinie kulturoznawstwa, absolwentka Uniwersytetu SWPS. W badaniach zajmuje się zjawiskami współczesnej kultury popularnej. Na co dzień pracuje w Centrum Kultury Jidysz w Warszawie.

Panorama

Jacek Kryszkowski. Uciekinier z kultury. Cz. 2. Wyprawa

Jacek Kryszkowski. Uciekinier z kultury. Cz. 2. Wyprawa

Monograficzne ujęcie dorobku Jacka Kryszkowskiego, artysty aktywnego w latach 80. XX wieku, związanego z łódzkim środowiskiem Kultury Zrzuty. Na podstawie jego pism, wypowiedzi i akcji, autor (re)konstruuje projekt „ucieczki z kultury”, stanowiący jądro twórczości Kryszkowskiego. W pierwszej części artykułu (Zrzuta) autor przedstawia portret Kryszkowskiego, w drugiej (Wyprawa) skupia się na słynnej akcji samozwańczego sprowadzenie prochów Witkacego z Jezior do Polski (1985), przedstawiając wyniki własnego „śledztwa” i czyniąc akcję kołem zamachowym prowadzonej przez Kryszkowskiego krytyki kultury.
CZYTAJ (PL)       PDF (PL)      
Marcin Kościelniak

Marcin Kościelniak

http://www.katedrateatru.polonistyka.uj.edu.pl/pracownicy/dr-marcin-koscielniak
Katedra Teatru i Dramatu, Uniwersytet Jagielloński

Adiunkt w Katedrze Teatru i Dramatu UJ, zastępca redaktora naczelnego „Didaskaliów”. W latach 2006–2016 recenzent „Tygodnika Powszechnego”. Publikował m.in. w „Tekstach Drugich”, „Dialogu”, „Notatniku Teatralnym”, „Theater der Zeit”. Autor książek: „Młodzi niezdolni” i inne teksty o twórcach współczesnego teatru (2014), Prawie ludzkie, prawie moje. Teatr Helmuta Kajzara (2012) oraz tomu z wyborem tekstów Helmuta Kajzara Koniec półświni. Wybrane utwory i teksty o teatrze (2012). Współredaktor tomów: 1968/PRL/TEATR (2016), 20-lecie. Teatr polski po 1989 (2010).

Perspektywy

Choreografia dyskretnych przesunięć

Choreografia dyskretnych przesunięć

Rozmowa z artystką Anną Konik, dotycząca jej praktyki twórczej, a przede wszystkim pracy poświęconej uchodźczynion W tym samym mieście, pod tym samym niebiem...
CZYTAJ (PL)       PDF (PL)      
Katarzyna Bojarska,

Katarzyna Bojarska

http://ibl.waw.pl/pl/o-instytucie/pracownicy/bojarska-katarzyna
Instytut Badań Literackich, Polska Akademia Nauk

Ur. 1981. Adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN, w Zespole do Badań nad Literaturą i Kulturą Późnej Nowoczesności, członkini Uniwersytetu Muri im. Franza Kafki. Autorka tekstów i przekładów zainteresowana relacjami sztuki, literatury, historii i psychoanalizy, tłumaczka m.in. książki Michaela Rothberga Pamięć wielokierunkowa. Pamiętanie Zagłady w epoce dekolonizacji. Autorka książki Wydarzenia po Wydarzeniu: Białoszewski – Richter – Spiegelman (2012). W latach 2011–2014 w zespole redakcyjnym „Tekstów Drugich”.

Anna Konik

Anna Konik

http://www.annakonik.art.pl

Artystka sztuk wizualnych. Tworzy wideoinstalacje, uprawia wideo, fotografię. Mieszka i pracuje na zmianę w Berlinie, Warszawie i Dobrodzieniu. W 2012 uzyskała tytuł doktora sztuk pięknych na Wydziale Sztuki Mediów i Scenografii warszawskiej ASP. W roku 2009 wykładała jako Rudolf Arnheim Visiting Professor w Instytucie Sztuki i Historii Obrazu (Institut für Kunst- und Bildgeschichte) Uniwersytetu Humboldta w Berlinie. W 2017 roku będzie Liebelt Guest Professor na Akademii Sztuk Pięknych w Dreźnie. Laureatka stypendiów artystycznych oraz naukowych min. Wissenschaftskolleg zu Berlin oraz ZiF przy Uniwersytecie w Bielefeld.

Sources and Constellations

Sources and Constellations

A conversation with photographer and visual theorist Arno Gisinger.
Read (EN)       PDF (EN)      
Tomasz Szerszeń,

Tomasz Szerszeń

http://tomaszszerszen.com/
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk

Ur. 1981. Antropolog kultury, artysta wizualny, eseista. Adiunkt w Instytucie Sztuki PAN. Redaktor pism „Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej” i „Konteksty”. Stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Rządu Francuskiego, Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Stypendium Artystycznego m.st. Warszawy, Stypendium Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców. Autor książki Podróżnicy bez mapy i paszportu (2015), redaktor książki Neorealism in Polish Photography 1950-1970 (2015). Swoje projekty artystyczne prezentował m.in. w Fundacji Archeologia Fotografii w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Galerii Asymetria w Warszawie, Nowym Teatrze w Warszawie, Muzeum Mickiewicza w Stambule, Galerie Anne de Villepoix w Paryżu, Ludwig Museum w Budapeszcie, Indie Gallery w Tel Awiwie oraz, trzykrotnie, na Paris Photo.

Krzysztof Pijarski,

Krzysztof Pijarski

http://pijarski.art.pl
Państwowa Wyższa Szkoła Filmu, Telewizyjna i Teatralna w Łodzi

Ur. 1980. Historyk sztuki, artysta posługujący się medium fotografii, tłumacz. Adiunkt w łódzkiej Szkole Filmowej. Stypendysta Fulbrighta na Johns Hopkins University w Baltimore (2009-2010), Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Shpilman Institute of Photography. Interesuje go sztuka współczesna, teoria i historia fotografii i afektywna oraz polityczna moc obrazów. Jako artysta – zajmują go przede wszystkim losy obrazów i obiektów w (po)nowoczesnym świecie – tworzy wizualne archeologie muzeów, archiwów, krajobrazów, przestrzeni miejskich i innych „machin reprezentacji”. Redaktor tomu Archiwum jako projekt (2011) oraz autor książki (Po)Nowoczesne losy obrazów. Allan Sekula / Thomas Struth (Warszawa 2013). W roku 2010 nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego ukazała się antologia tekstów Allana Sekuli w jego przekładzie. Publikował w „Camera Austria”, „Tekstach Drugich”, „Kulturze Współczesnej”, „Obiegu”. Uczestnik PLAT(T)FORM 2012 w Fotomuseum Winterthur. Jego projekt Żywoty nieświętych został zaprezentowany w C/O Berlin.

Arno Gisinger

Arno Gisinger

http://www.arnogisinger.com

Arno Gisinger is an Austrian photographer, living nd working in France. In his artistic practice he combines historical and theoretical research with photography.

Punkt widokowy

Kto Gdzie

Kto Gdzie

Prezentacja projektu Kto Gdzie (2016).
View / Oglądaj (EN/PL)      
Margot Sputo

Margot Sputo

http://cargocollective.com/margotsputo

Polsko-francuska artystka sztuk wizualnych. Autorka obiektów, instalacji i fotografii. Mieszka i pracuje w Paryżu i Krakowie. Jest absolwentką Wydziału Sztuki Współczesnej i Fotografii na Uniwersytecie Paris 8 (2010–2014) oraz Wydziału Historii Wizualnej Wyższej Szkoły Nauk Społecznych (EHESS) w Paryżu (2007–2010). Pracowała jako badaczka w Maison des Sciences de l’Homme w Paryżu przy Naukowym Archiwum Audiowizualnym. Uczestniczyła w wielu projektach badawczo-rozwojowych w dziedzinie semiotyki nowych mediów oraz w projektach artystycznych. W 2015 roku przebywała na rezydencji artystycznej w Oaxaca, na południu Meksyku. W swojej twórczości eksploruje granice przedstawialności, sposoby percepcji, afektywność fotografii. Jej prace były prezentowane na międzynarodowych wystawach i festiwalach, w instytucjach kultury, m.in. w Galerii Mains d’Oeuvres i Galerii Mansart w Paryżu, na festiwalach Duo/Duel w Saint-Denis, Nuit Blanche 2015 w Paryżu oraz w Galerii Uniwersytetu Paris 8 i Muzeum Miasta Meksyk (Museo de la Ciudad de México).

Obrazy taktylne i doświadczenie uchodźców

Obrazy taktylne i doświadczenie uchodźców

Esej towarzyszący prezentacji pracy Kto Gdzie Margot Sputo.
CZYTAJ (PL)       READ (EN)       PDF (PL)       PDF (EN)      
Iwona Kurz

Iwona Kurz

http://uw.academia.edu/IwonaKurz
Instytut Kultury Polskiej, Uniwersytet Warszawski

Wykłada w Instytucie Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się historią nowoczesnej kultury polskiej w perspektywie obrazu, antropologią kultury wizualnej oraz problematyką ciała i gender. Autorka książki Twarze w tłumie (2005, Nominacja do Nagrody Nike, Nagroda im. Michałka za najlepszą książkę filmoznawczą), współautorka Obyczajów polskich. Wiek XX w krótkich hasłach (2008), redaktorka antologii Film i historia (2008), współredaktorka podręczników akademickich Antropologia ciała (2008) oraz Antropologia kultury wizualnej (2012), redaktorka i współtłumaczka książki Jonathana Crary’ego Zawieszenia percepcji. Uwaga, spektakl i kultura nowoczesna (2009). Stale publikuje na „Dwutygodnik.com”.

Un Air d’accueil

Un Air d’accueil

Prezentacja projektu Un Air d’accueil (2013–2015)
Oglądaj / View (PL/EN)      
Estefanía Peñafiel Loaiza

Estefanía Peñafiel Loaiza

http://fragmentsliminaires.net

Estefanía Peñafiel Loaiza urodziła się w 1978 roku w Quito, w Ekwadorze. Po ukończeniu studiów artystycznych na Pontificia Universidad Católica del Ecuador w Quito, wyjechała w 2002 roku do Francji i rozpoczęła naukę w Beaux‐Arts (ENSBA) w  Paris, a następnie uzyskała dwa dyplomy w Paryżu i w Lyonie. Od tamtej pory brała udział w wielu wystawach grupowych w Ekwadorze, we Francji i w innych miejscach świata. Miała też liczne wystawy indywidualne oraz przebywała na wielu międzynarodowych rezydencjach. Mieszka i pracuje w Paryżu.

Schronienie w obrazie

Schronienie w obrazie

Esej towarzyszący prezentacji projektu Estefaníi Peñafiel Loaizy Un Air d’accueil 2013–2015.
CZYTAJ (PL)       READ (EN)       PDF (EN)       PDF (PL)      
Paweł Mościcki

Paweł Mościcki

http://ibl.waw.pl/pl/o-instytucie/pracownicy/moscicki-pawel
Instytut Badań Literackich, Polska Akademia Nauk

Ur. 1981. Filozof, eseista i tłumacz, adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN, członek Uniwersytetu Muri im. Franza Kafki. Interesuje się współczesną filozofią, różnymi dziedzinami sztuki (literatura, teatr, kino, sztuki wizualne) a także krytycznymi dyskursami politycznymi. Redaktor tomu Maurice Blanchot. Literatura ekstremalna (2007) oraz autor książek: Polityka teatru. Eseje o sztuce angażującej (2008), Godard. Pasaże (2010) i Idea potencjalności. Możliwość filozofii według Giorgio Agambena (2013), My też mamy już przeszłość. Guy Debord i historia jako pole bitwy (2015), Foto-konstelacje. Wokół Marka Piaseckiego (2016).

Migawki

Opóźnienie widzenia

Opóźnienie widzenia

Omówienie filmów Fuocoammare. Ogień na morzu (reż. Gianfranco Rosi, prod. Francja, Włochy, 2016) oraz Słońce, to słońce mnie oślepiło (reż. Anka i Wilhelm Sasnalowie, prod. Polska, Szwajcaria, 2016), które proponują nową optykę w odniesieniu do tzw. kryzysu uchodźczego w Europie i w Polsce.
CZYTAJ (PL)       PDF (PL)      
Iwona Kurz

Iwona Kurz

http://uw.academia.edu/IwonaKurz
Instytut Kultury Polskiej, Uniwersytet Warszawski

Wykłada w Instytucie Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się historią nowoczesnej kultury polskiej w perspektywie obrazu, antropologią kultury wizualnej oraz problematyką ciała i gender. Autorka książki Twarze w tłumie (2005, Nominacja do Nagrody Nike, Nagroda im. Michałka za najlepszą książkę filmoznawczą), współautorka Obyczajów polskich. Wiek XX w krótkich hasłach (2008), redaktorka antologii Film i historia (2008), współredaktorka podręczników akademickich Antropologia ciała (2008) oraz Antropologia kultury wizualnej (2012), redaktorka i współtłumaczka książki Jonathana Crary’ego Zawieszenia percepcji. Uwaga, spektakl i kultura nowoczesna (2009). Stale publikuje na „Dwutygodnik.com”.

„Sztuka wiejska”. Poza styl narodowy

„Sztuka wiejska”. Poza styl narodowy

Recenzja wystawy „Polska – kraj folkloru?”, kuratorka: Joanna Kordjak, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki,15 października 2016 – 15 stycznia 2017
CZYTAJ (PL)       PDF (PL)      
Monika Borys

Monika Borys

Uniwersytet Warszawski, Instytut Kultury Polskiej

Doktorantka w Instytucie Kultury Polskiej UW. Interesuje się filozofią feministyczną, teorią postkolonialną oraz kulturą wizualną. Publikowała m.in. w „Praktyce Teoretycznej” i „Ha!art”. Zajmuje się badaniem wizualnego konstruowania polskiej wsi w przestrzeni publicznej po 1989 roku.

Do wglądu

Do wglądu

Polecane lektury
CZYTAJ (PL)